24.8.08

Mizahın Abisi Oğuz Aral



Korhan Atay ve Figen Kumru Akşit tarafından kaleme alınan "Mizahın Abisi Oğuz Aral" kitabını ilgiyle ve keyifle okudum. Titiz bir araştırmaya dayanan, Oğuz Aral'ın sanatının ve yaşamının farklı boyutlarıyla okuyucuya sunulduğu özenli bir çalışma... Ustaya yaraşan da budur...

Fikrimce kullanılan kaynaklara sınırlı bir biçimde atıf verilmesi veya hiç atıf verilmemesi kitabın eleştirilecek en önemli eksikliği. Daha fazla derinleşmek isteyenler için kaynaklar yetersiz. Ayrıca bazı küçük ayrıntılarda, özellikle Oğuz Aral'ın hayatındaki kişilerin anı ve değerlendirmelerinde hangi sözün kimin tarafından söylendiği önemli olabiliyor. En azından bu tür ayrıntılarda kaynak gösterilmesi faydalı olabilirdi.

Kitabın beni en çok etkileyen bölümlerinden birini aşağıya alıyorum:

“Oğuz’un sevgili arkadaşı Seçkin Selvi onun davranışını Aziz Nesin'in ünlü bir sözüyle açıklıyordu: "İnsan ölmek isteyince, ölme­ye karar verince, ölür..." Seçkin, yaşamı boyunca bu davranışın örneklerine bizzat tanık olmuştu. Biri kırk yaşında ölen eşi Sermet Çağan'dı, öteki de kırk sekiz yaşında ölen dostu Kuzgun Acar... Ona göre, başarılı işler yapmış insanların en büyük rakibi kendileriydi. Kendisini aşamayan ölüyordu. Sermet Çağan da, Kuzgun Acar da, Oğuz Aral da artık kendilerini aşamayacaklarım fark ettikleri zaman ölmüşlerdi.
Seçkin bu durumu, çok başarılı, yaratıcı insanların tıkanması olarak görüyordu.” (s. 382)

Kitapla ilgil basında çıkan değerlendirmeler:
  • İnci Döndaş'ın Star Gazetesi'nde yayımlanan yazısı
  • Taraf gazetesinde kitabın tanıtımına ilişkin bir yazı
  • Yakın dostu Doğan Hızlan'ın kaleminden Oğuz Aral kitabı
  • Burhan Ayeri'nin Akşam gazetesinde yayımlanan yazısı
  • Belgin Çoban'ın Sabah gazetesinde yayımlanan yazısı
Bu kadar lafın üstüne bir de benden Oğuz Aral portresi:


15.8.08

Mizah Dergilerindeki Adaptasyonlar

Mizah dergilerindeki bazı köşelerin, yabancı mizah dergilerindeki köşelerden "adapte" edildiğini görmek beni şaşırtmıştı. Aşağıya sadece iki örnek koyuyorum; bu örnekler çoğaltılabilir.

Fırt dergisindeki "Evrim Teorisi", Fransız karikatürcü Siné tarafından çizilen seriye benzer.





Çarşaf dergisinde yayımlanan "Kılıfsız Sorulara Tükürüksüz Cevaplar" köşesi, MAD çizeri Al Jaffee'nin "Snappy Answers to Stupid Questions" başlıklı köşesinin Türkçe versiyonudur.


Snappy Answers to Stupid Questions, by Al Jaffee

14.8.08

Babadan Oğula Geçen Çizgi Karakterler

Daha önce Ziggy'nin yaratıcısının "Baba" Tom Wilson olduğunu, onun "emekliye ayrılması"ndan sonra bu çizgi karakterin "Oğul" Tom Wilson tarafından çizilmeye devam edildiğini yazmıştım. Çizgi dünyasında başka "miras bırakılan" karakterler de var: Örneğin, Dik Browne'ın yarattığı "Hagar"ı (Bastır Viking) oğlu Chris Brown; Chic Young'ın yarattığı "Blondie"yi (Fatoş) oğlu Dean Young sürdürüyor.

Hagar

http://i83.photobucket.com/albums/j312/bobmach/HagarWeekend4.jpg

Blondie

http://www.uflib.ufl.edu/spec/belknap/comics/blondie1.gif

Türkiye'de babadan oğula geçen değil ama ağabeyden kardeşe geçen karakterler hatırlıyorum. Sezgin Burak Hürriyet Gazetesi'nde çizdiği "Bizimkiler" serisini kardeşi Ersin Burak'a devretmişti.



"Bizimkiler"in için yukarıdaki örnek Hakan Alpin'in, "Çizgi Roman Ansiklopedisi" isimli çalışmasından aktarılmıştır (İnkılap, İstanbul, 2006, s. 93-94).

Mose

Mose; bir Fransız karikatürcü. Türkiye'de de 1950 kusağını etkilemiş çizerlerden biri; "grafik-mizah"ın önemli ustalarından biri...

Mose, Fröhliche Bosheiten, Cartoons, Knaur Humor, München/Zürich, 1981.









Lambiek çizgi roman ansiklopedisinde "Mose" ile ilgili şu bilgiler yer alıyor:
Asıl adı "Moïse Depond" olan Mose 17 Ekim 1917'de doğmuş. Güzel sanatlar eğitimi almış. İlk karikatürü 1946 yılında yayımlanmış. Bonjour Dimanche, L'Ecran Français, La Bataille, Oxygène, Le Rire and Le Progrès gibi dergilere çizer olarak katkıda bulunmuş. Poster yapmış, kabare sahnesi tasarlamış ve çizgi filmle uğraşmış. 1992 yılından itibaren Kyoto Üniversitesinde ders vermiş. Mose 20 Ocak 2003'te hayata veda etmiş.

Ziggy

Tom Wilson, Never Get Too Personally Involved with your Own Life, A Signet Book, Broadway, 1975.
Ziggy kaybetmeye mahkum küçük adam... Ziggy'yi yıllar önce tanımış ve çok sevmiştim. Bu karakterin naifliğini, samimiyetini ve hüznünü başka bir karakterde bulmak mümkün değil...
Yukarıdaki karikatürün yazısının çevirisi: "Hayatın sarı sayfalarında... çeşitli bölümünde yer alıyorum!"
Ziggy ve çizeri Tom Wison ile ilgili bir başka not daha düşmek isterim: Çizeri çizdiği karakterle öylesine bütünleşmiş ki, kitabını ona ithaf etmiş...
Internetten öğrendiğim kadarıyla, Ziggy 1960'lı yılların sonlarında "Baba" Tom Wilson tarafından "posta kartı" serisi olarak yaratılmış ve uzun yıllar çizilmiş, ancak daha sonra 1987 yılında "Baba" Tom Wilson "emekliye ayrılmış" ve Ziggy'yi oğluna, yani "Oğul" Tom Wilson'a emanet etmiş. Ziggy'yi şimdi "Oğul" Tom Wilson sürdürüyor.
Linkler:
  • Lambiek çizgi roman ansiklopedisinde "Baba" ve "Oğul" Tom Wilson maddeleri
  • Christopher Wheeler Koleksiyonu'nda Ziggy kitapları
  • Google kitapları arasında bazı Ziggy kitapları da var. Örnek olarak bazı sayfalar görülebilir.
  • Amerikan CBN televizyon kanalında "Oğul" Tom Wilson ile yapılan söyleşinin
  • Ziggy'nin dağıtımını üstlenen "Universal Press Syndicate"'in sayfasında "Baba" ve "Oğul" Tom Wilson'ın biyografileri
  • "Oğul" Tom Wilson tarafından kurulan "Character Matters" şirketinin web sayfası

Vip

Koleksiyonumdan çizerler postalamaya devam ediyorum. Vip (Virgil Partch), Amerikalı bir karikatürcü... Çok yumuşak bir deseni var; Altı-yedi parmaklı adamlar da Vip'in karaktestiği...

Vip'in bu kitabı asker karikatürlerinden oluşuyor. Demek asker ve askerlik evrensel bir karikatür konusu. Bizde de Mahmut Tibet "Gez Göz Mahmutçuk" ile benzer bir şey yapıyor...

Vip, Armed Farces, Military Cartoons by VIP, Edited by William McIntyre, A Fawcett Gold Metal Book, Greenwich, 1969.


Yukarıdaki Karikatürde Yer Alan Yazının Çevirisi:"Açıklama yapma, sadece traş et!"

Vip'le İlgili Linkler:

  • Mike Lynch'in blogunda Vip ile ilgili yazı
  • BPIB sitesinde Vip sayfası
  • ASIFA Animation Archive sitesinde Vip sayfası

Tomi Ungerer

Bana kalırsa bir çizgi dehası, Tomi Ungerer... Koleksiyonumdan Ungerer'in resimlediği bir kitap:

Ungerer'in sevdiğim bir özelliği de, belli bir üsluba bağlı kalmayıp işlediği konunun gereklerine göre desenini şekilllendirmesi...

William Cole and Tomi Ungerer, A Cat-Hater's Book, Pinnacle Books, New York, 1982.